Son Gagl


Il chantun Son Gagl ch'è vegnì fundà l'onn 1803 da Napoleun unescha 12 cuntradas istoricas, mintgina cun sia atgna istorgia e cun differentas structuras socialas ed economicas. En la regiun collinusa dal nord, en la Val dal Rain e sper il Lai da Turitg cultivavan ins ers, ed ins lavura a chasa per l'economia da textilias en las citads. En la part sura dal Toggenburg ed en las regiuns dal sid dominavan la tratga da muvel alpin e l'economia da latg. Il grond dumber da tradiziuns ch'è sa furmà sut questas circumstanzas è vegnì caracterisà ed amplifitgà d'influenzas e da rituals religius-confessiunals sco usits da l'onn ecclesiastic u processiuns. Ina gronda impurtanza han survegnì la pictura rurala da paraid e da mobiglia dal baroc, en la musica èn caracteristicas la tradiziun pietistica da l'orgla da chasa toggenburgaisa e las gruppas d'instruments a corda che sunavan tant per la baselgia sco er per occurrenzas profanas.

Midadas socialas e culturalas

La midada en l'agricultura da la cultivaziun dad ers a la pasculaziun en il 19avel tschientaner, la prosperitad da l'industria da surcusida e refurmas da la baselgia han stgatschà bleras tradiziuns, oravant tut en il nord dal chantun. Furmas urbanas da viver e da sa vestgir occupà la plazza dals usits vegls profans e religius. Cun la refurma ceciliana da la musica sacrala han bleras gruppas d'instruments a corda pers lur funcziun liturgica. Lur tradiziun viva vinavant en la part sura dal Toggenburg ed en l'Appenzell.

Sut il num «KlangWelt Toggenburg» vegnan unidas dapi l'onn 2003 activitads e purschidas che intermedieschan las furmas las pli impurtantas da la cultura da musica tranter il Säntis ed ils Churfirsten en la Svizra orientala: il jodel natiral, la benedicziun da las alps, las plumpas sco element da la cultura alpina e l'arpret sco instrument a corda cun intervals natirals.

Da derivanza purila èn tranter auter las chargiadas d'alp, la benedicziun da l'alp, las exposiziuns da muvel e las fieras tradiziunalas e – sco spezialitad da la Val dal Rain – il flottar sin il Rain. La gronda part dals usits da tschaiver è oriundamain vegnida exequida e tradida da cumpagnias da mats. Latiers tutgan er la tradiziun da tschaiver e da mascras da la regiun da Sargans sco er ils «Röllelibutzen» ad Altstätten. Il «urs da matg» («Maibär») da Ragaz è – sco il cleger ovs d'Oberriet – in usit da fertilitad. Enturn la «dumengia da las sbrinzlas» e per la fin da l'onn vegnan anc adina pratitgads blers usits da fieu e da glisch, sco per exempel las mascras («Kläuse») da Kaltbrunn u la «Lägelisnacht» da Flawil.

Er tradiziuns novas èn sa sviluppadas. Cun la surcusida, ch'è daventada tradiziun, tant sco cun la liongia da brassa songagliaisa s’identifitgescha tut il chantun. La festa d'uffants da Son Gagl è ina furma da la cultura da festa burgaisa dal 19avel tschientaner, uschia er las festas da tir u da musica. Al 20avel tschientaner appartegnan la tradiziun da la OLMA, oriundamain la fiera enturn il di da Son Gagl (16 d'october) sco er l'openair da Son Gagl.

Referenzas

Publicaziuns
  • Sales Huber: Vom Brauchtum im Kanton St.Gallen. In: Der Kanton St.Gallen – Landschaft, Gemeinschaft, Heimat. Ed. Amt für Kulturpflege. St. Gallen, 1984/1995, p. 459-474

  • Alois Senti: Das Land in Fest und Brauch. In: Sarganserland 1483–1983. Ed. Sarganser Talgemeinschaft. Mels, 1983, p. 233-290

Link