Allevament da muvel e cumbats da vatgas


Sparta:
Natira ed ambient
  • Praticas socialas
Chantun:

Descripziun

L’allevament tradiziunal da muvel vegn pratitgà ozendi en il Vallais per las suandantas razzas: vatga dal raz Eringer, arment dal raz Evolener, nursa cun nas nair, nursa alva alpina, nursa vallesana e chaura cun culiez nair. En quest connex ha la vatga dal raz Eringer ina posiziun speziala. Ultra da sia robustadad corporala sa profilescha quest animal tras sia cumbattivitad. A chaschun dals cumbats da vatgas sin las alps durant la stad determinescha la scossa sia vatga pugniera. Tar ils cumbats da vatgas en la planira dal Vallais, sco ch'els vegnan organisads dapi ils onns 1920, stattan en il center ils basegns da las generaziuns pli giuvnas: en quests cumbats da vatgas ha il Vallais chattà in simbol per la regurdanza al passà agrar che svanescha plaun a plaun. A la vatga dal raz Eringer è vegnì attribuì in chapital simbolic che ha laschà daventar ella la segunda mesadad dal 20avel tschientaner l'animal da niz il pli impurtant dal Vallais. Las razzas da l'allevament tradiziunal da muvel han ozendi ina ferma preschientscha en la tradiziun da festa e d'usits dal chantun, valan sco bain cultural e sco segns caracteristics dal Vallais. En il cas da l'allevament tradiziunal da muvel sa tracti pia d'in fenomen che ha ina ferma relaziun cun il passà e ch'è – il medem mument – influenzà fermamain dal temp actual.

Gallaria d'illustraziuns

  • Cumbat da vatgas a Grächen, 2010 © Geschichtsmuseum Wallis, Sitten
  • Cumbat da vatgas 2011 en l'arena da Goler sper Raron © Walliser Bote
  • Cumbat da vatgas a Vetroz en la Val dal Rodan, 1936 © Raymond Schmid/Mediathek Wallis, Martigny
  • Robert Calpini (1840-1918): purtret da la vatga da cumbat Poblan, 1858 regina da l'Alp Thyon sur Sion © Geschichtsmuseum Wallis, Sitten
  • Exposiziun da nursas cun nas nair a Visp, 2011 © Walliser Bote
  • Nursas cun nas nair sin la pastgira da stad © Walliser Bote
  • Regina Zimmermann-Treyer cun las nursas en il Baltschiedertal, enturn 1950 © Karl In-Albon, Brig
  • Chaura cun culiez nair dal Vallais Sura © Walliser Bote
  • Fiera da chauras a Geimen sur Naters © Walliser Bote
  • Cumbat da vatgas a Grächen, 2010 © Geschichtsmuseum Wallis, Sitten
  • Cumbat da vatgas 2011 en l'arena da Goler sper Raron © Walliser Bote
  • Cumbat da vatgas a Vetroz en la Val dal Rodan, 1936 © Raymond Schmid/Mediathek Wallis, Martigny
  • Robert Calpini (1840-1918): purtret da la vatga da cumbat Poblan, 1858 regina da l'Alp Thyon sur Sion © Geschichtsmuseum Wallis, Sitten
  • Exposiziun da nursas cun nas nair a Visp, 2011 © Walliser Bote
  • Nursas cun nas nair sin la pastgira da stad © Walliser Bote
  • Regina Zimmermann-Treyer cun las nursas en il Baltschiedertal, enturn 1950 © Karl In-Albon, Brig
  • Chaura cun culiez nair dal Vallais Sura © Walliser Bote
  • Fiera da chauras a Geimen sur Naters © Walliser Bote

Referenzas e dossier

Publicaziuns
  • Thomas Antonietti (Ed.): Kein Volk von Hirten. Alpwirtschaft im Wallis. Baden, 2006

  • Gérald Berthoud, Mondher Kilani : Identité régionale et passion de l’élevage en Valais. In : Ethnologica Helvetica 13-14. Bern, 1989-90, p. 109-113

  • Sylviane Neuenschwander-Gindrat: Schneeweisse Schwarznasen (Dokumentarfilm). Ghornuti Productions, 2006

  • Yvonne Preiswerk, Bernard Crettaz (Ed.) : Le pays où les vaches sont reines. Sierre, 1986 (Das Land wo die Kühe Königinnen sind. Visp, 1992)

  • Thomas Schuppisser, Michael Ganz: embrüf embri – Die Heimkehr der Schafe. Baden, 2010

  • Luzius Theler: Die Schwarznase. Schafrasse des Oberwallis. Visp, 1986

  • Christian Zufferey: Walliser Schwarzhalsziegen. Visp, 2004

Dossier